Hội làng xứ Thanh

18 Jun 2015
Hình thành từ nhiều thế kỷ trước, hội làng quê Thanh là nét đặc trưng trong văn hoá truyền thống của vùng đất sơn kỳ tú, thuỷ hữu tình, từng được gọi là một xứ. Hãy trải lòng trong không gian hội làng xứ Thanh để bạn thẩm thụ những giá trị lịch sử, văn hoá và tình cảm thân thiện của con người nơi đây qua một số lễ hội tiêu biểu:

 

*Lễ hội làng Xuân Phả (xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân)

Diễn ra vào hai ngày mùng 10 và 11 tháng 2 âm lịch, hội làng Xuân Phả làm bừng toả một vùng đồng bằng hữu ngạn sông Chu. Nằm trên mảnh đất sinh vương,  lễ hội Xuân Phả gắn liền tích báo ân của vua Đinh Tiên Hoàng đối với vị thần báo mộng cho ông đánh thắng giặc nơi biên thuỳ phía Nam. Tuy là lễ hội của một làng nhưng đủ sức thu hút được đông đảo nhân dân các vùng lân cận tham gia. Ngoài nghi lễ cúng tế Thành Hoàng, làm cỗ hậu đãi khách, phần hội luôn hấp dẫn, lôi cuốn người xem bởi hệ thống trò diễn xướng dân gian Xuân Phả được người xưa ví rằng: “Ăn bánh với giò, không bằng xem trò làng Láng”, làng Láng là tên gọi khác của làng Xuân Phả.

 

 Dự hội, du khách sảng khoái tâm hồn với tinh thần thượng võ, đua sức, đua tài; có cơ hội tìm hiểu mối quan hệ bang giao giữa nước ta và các nước láng giềng trong lịch sử qua các tích: Hòa Lan, Chiêm Thành, Tú Huần, Ai Lao, Ngô Quốc. Ấn tượng với các đạo cụ diễn trò như Lốt Voi, Hổ, Ngựa, Kỳ Lân, Gậy trúc… hay những bộ trang phục của ông Phổng, ông Chúa, của Mế nàng được người Xuân Phả công phu làm từ các chất liệu dân gian. Và hơn cả là màn biểu diễn nghệ thuật nhảy múa Siêu đao, Phất cờ, Chèo thuyền, Múa quạt của các nghệ nhân dân gian sẽ làm cho du khách càng không thể quên đi một sản phẩm du lịch độc đáo và chuyến du xuân đầu năm cầu may dường như cũng thi vị hơn.

          *Lễ hội làng Hoằng Bột, xã Hoằng Lộc, huyện Hoằng Hoá

          Về dự hội làng Hoằng Bột du khách được thưởng lãm vùng đất Kẻ Quăng có nhiều địa danh nổi tiếng cả tỉnh như chợ Quăng, bảng Môn Đình và đền thờ Cống Quỳnh (Trạng Quỳnh) được dân gian nhắc đến nhiều trong sử sách.

          Làng tưng bừng mở hội từ ngày mùng 2 đến mùng 6 tháng giêng, mấy năm một lần vào tháng hai có lệ quốc tế. Những ngày hội làng không khí vui tươi như hội quần tiên, câu ca của làng còn ghi: “Xã ta đóng áng giữa đồng/ Trông lên lồ lộ những rồng cùng tiên”. Nghi lễ cúng tế được cử hành trọng thể, đọc thúc ước văn bằng chữ nôm tại đình Đụn, 5 toà miếu, Văn chỉ và các nhà thờ họ. Các vị thần được thờ trong làng đứng đầu là thành hoàng Nguyễn Tuyên - một vị công thần thời Lý có công giúp vua Lý Thái Tông dẹp giặc chiêm thành đầu thế kỷ XI. Sau là những người Tòng trị có tiếng tăm được dân làng đưa vào hưởng tế thành hoàng làng, ví như người đỗ đại khoa từ tiến sĩ trở lên, hay giữ chức quan cấp cao ở triều đình, hàm từ nhị phẩm trở lên.

          Ghé vào Bảng Môn Đình - di tích văn hoá cấp quốc gia, du khách được dự cuộc hội họp tư văn làng xã dâng đọc Ngọc phả và khen thưởng những bà vợ nuôi chồng ăn học thành tài, khuyến khích con em “sôi kinh nấu sử”, nhắc nhở những người sống chưa tốt…Và trước cửa Bảng Môn Đình du khách bỗng thấy tinh thần hào sảng bởi một xới vật hoành tráng quy tụ những đô vật có cỡ của làng, của tỉnh về giao đấu. Tổ chức vật để kính thần và đây cũng chính là phần hội sôi động để du khách gần xa nhớ hơn về vùng đất Văn vật Hoằng Bột xứ Thanh.

          *Lễ hội làng Triềng, xã Yên Ninh, huyện Yên Định

          Làng Triềng xưa nay gọi là làng Trịnh Xá, nằm trên một vùng đất cao hình chiếc bành voi, đầu voi là nơi dựng ngôi nghè thờ thành hoàng Trịnh Quốc Bảo có công giúp vua Lý đánh đuổi giặc Tống phương Bắc và chính là người sáng tạo ra trò Triềng độc đáo, để các đội binh mã đã làm nên chiến thắng đem trò ra diễn trận lại tại Kinh thành Thăng Long xưa.

          Tương truyền rằng, sau nhiều năm đem trò Triềng ra diễn ở Kinh đô, có bà Chúa Chan thương dân vất vả, tốn kém đã tâu với vua cho phép mở hội và diễn trò tại quê nhà. Ghi ơn bà, làng lập đình thờ gọi là đình Chan, và từ đó cứ đến ngày 12 tháng giêng dân làng tưng bừng mở hội tại làng. Vì gắn liền với tích Trò Triềng, nghi lễ cúng tế của lễ hội làng Triềng không diễn ra tại đình mà ở bãi trò là một cánh đồng lúa mới gặt xong có diện tích chừng 1000m²

 Chính hội làng Triềng vào các ngày 10 - 11 và 12 tháng giêng âm lịch. Sau lễ tế thành hoàng trang nghiêm giữa không gian đất trời lồng lộng, là lễ rước kiệu phụng nghinh thành hoàng ra bãi trò gồm các đoàn voi, phường tượng mã triều, rồng tre, ngựa sắt do thanh niên trai tráng trong làng đóng thế.

Cuộc đua tài trong các trò Thiên Vương, trò voi bị, phường ngựa, rồng trọi, tạo nên không khí huyên náo, sôi động…Cùng âm thanh rộn ràng của tiếng chiêng trống, du khách thoả sức reo hò cổ vũ cho những con trò đội lốt vừa chạy vừa nhún như ngựa phi, rồng lượn, voi uốn. Ấn tượng nhất là màn trò phối diễn, tất cả các trò nhảy múa tại chỗ, ngựa bay, rồng múa, cá lượn, sau đó các phường thay nhau múa rối, múa khiên, múa đoản dao và hát.

Tham dự hội làng Triềng còn là dịp để du khách tìm hiểu sâu sắc về nghệ thuật chọi voi, tổ chức và điều hành một phường ngựa, đặc biệt là kỹ thuật để làm các lốt trò như voi bị, voi chọi, ngựa thờ, ngựa bay, rồng tre của các nghệ nhân dân gian làng Triềng. Và trên đường về dự hội làng Triềng du khách đừng quên ghé thăm địa danh Đan Nê - Yên Thọ có đền Đồng Cổ thờ vị thần Trống Đồng, thưởng núi Tam Thai, đò ngang Trường Châu, viếng chùa Đổng là những địa danh nổi tiếng trên đất Yên Định tỉnh Thanh.

Tìm Tour

Yến sào Hà Nội